|
| ||
|
||
|
|
03/08 Duurzaamheid
Taal en duurzaamheid door Henk Jongsma, hoofdauteur Nieuw Topniveau Zelfs de taal van de koningin is veranderd, meldde de krant. Merkwaardig eigenlijk, zo’n bericht, want natuurlijk verandert de taal, dus het zou wel heel merkwaardig zijn als er in al die jaren bij Beatrix geen veranderingen zouden zijn opgetreden, alsof bij haar de taal tot fossiel zou zijn gestold. Gelukkig niet. Niettemin, er zijn zat mensen die zich zorgen maken over de toekomst van het Nederlands. Begrippen als ‘taalverloedering’ en ‘normvervaging’ worden dan al snel gebruikt. Ik ben altijd nieuwsgierig naar hoe het taalgebruik van deze mensen in, laten we zeggen de afgelopen veertig jaar, veranderde. Want dat ook hun taalgebruik veranderde, dat is zeker. Ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan vroeg het Genootschap Onze Taal aan lezers welke veranderingen zij voor de komende 75 jaar verwachtten. Ruim 500 mensen reageerden. En op die reacties reageerden weer een aantal deskundigen. Dat geheel leverde een boeiend boekje op: De toekomst van het Nederlands. Al meteen de eerste vraag Verandert taal in 75 jaar veel? leidde tot standpunten als: de taal wordt door internetgebruik informeler: niet veel, maar over miljoenen jaren is er wel één wereldtaal; het Nederlands heeft wel min of meer zijn uiteindelijke vorm gevonden. Maar ook tot deze reactie: ‘ik pleuj nog un lepeltjie zaukej in me kovvie en roej ut fejwoet om. Ik la me breens us vlink knajse op het fraagztuk fan de toekomst van ut Nedejlans. Alles ken tenzlotte. Alles is echwel maauwgeluk.’ Het deskundig commentaar bij deze uitspraken komt van Ewoud Sanders, die meteen relativeert. Zoals wij de taal van 75 jaar gelden nog probleemloos lezen en verstaan, zo zal dat over 75 jaar ook het geval zijn met de taal van nu. Maar hij maakt nog wel en verrassende opmerking: we zullen over 75 jaar wel veel vertrouwder zijn met allerlei begrippen uit het Chinees. Veel voorspellingen die volgen zijn niet echt verrassend, het betreft vooral het doortrekken van tendensen die nu al zichtbaar zijn: meer verkortingen (o.a uit SMS-taal), nog meer leenwoorden (Engels), veranderingen onder invloed van straattaal, meer rap-klanken, de werkwoordsuitgang –en wordt vervangen door –a: lopa, het Poldernederlands, de veranderingen in de woordgeslachten (het meisje die), groter als, het onderscheid omdat/doordat, enzovoort enzovoort. Tussen deze voorspellingen en het commentaar daarop wordt steeds de uitslag van een opiniepeiling geven. Op de laatste vraag Hoe groot is de kans dat het Nederlands in 2082 helemaal is verdwenen, antwoordt 1% met ‘grote kans’, 49% met ‘kleine kans’ en toch 50% met ‘zou kunnen.’ Dus toch veel twijfels aan de duurzaamheid van het Nederlands. Wie zich, waarschijnlijk terecht, veel meer zorgen maken over duurzaamheid zijn de behartigers van de streektaalbelangen. Aan dat onderwerp was op 25 mei 2007 een conferentie gewijd in Noordwolde. Een van de inleiders, Piet Hemminga sprak van een omgekeerde toren-van-babel-ontwikkeling: in plaats van het uiteengaan van talen constateert hij een naar elkaar toegroeien, tot er, zonder actieve taal- en streektaalbevordering, één taal zou overblijven. Het Europees handvest legt elke overheid de plicht tot taalbevordering op, maar de streektaalsprekers zelf zouden meer gebruik van de mogelijkheden moeten maken, stelt Hemminga in de inleidende lezing. In de volgende lezingen werden daarvan voorbeelden gegeven, o.a uit het Nedersaksisch, het Limburgs, het Gronings, het Vlaams en het ‘Plattdüütsch’. Uit Friesland kwam een verslag van het experiment met de ‘Trijetalige Skoalle’: onderwijs waarin Nederlands, Engels en Fries als voertaal wordt gebruikt. Ook in De toekomst van het Nederlands komen uiteraard de streektalen ter sprake. Opvallend is de uitkomst van de enquête. Slechts 41 procent acht de kans dat de Nederlandse dialecten in 2082 zijn verdwenen klein. Dat is maar een klein beetje minder dan het aantal mensen dat denkt dat het Nederlands dan (ook) zal zijn verdwenen. Maar goed, het zijn maar voorspellingen. Wat er echt met de (streek)taal gaat gebeuren, hangt af van de gebruikers. En dat zijn wij. - Genootschap Onze Taal: De toekomst van het Nederlands. Onze taal over 75 jaar. Uitgave Adr. Heinen, ’s-Hertogenbosch, 2007. ISBN 9789086800889
|
|
