Spraakmakend Nederlands

Het vervelende van geschiedenisboeken is dat het altijd over vroeger gaat. Een dooddoener, ja, maar ondertussen is het natuurlijk wel waar. Het kan ontzettend interessant zijn om te weten hoe iets is ontstaan, hoe allerlei verschijnselen waar we vandaag mee te maken zich hebben ontwikkeld. Altijd aardig om te weten hoe het zo gekomen is. Maar nog aardiger is het om te bekijken hoe het verder zou kunnen gaan, wat de toekomstige ontwikkelingen zouden kunnen zijn.

Wim Daniëls heeft in een dun boekje (nog geen 80 bladzijden) een overzicht gegeven van zowel het ontstaan en de ontwikkeling van het Nederlands als van de toekomst van het Nederlands. En daarbij beperkt hij zich niet tot Nederland, maar hij bespreekt het hele Nederlandse taalgebied, dus ook de situatie in België, de Antillen, Suriname en Zuid-Afrika. Dat kan in zo'n kort bestek natuurlijk nooit diepgaand, maar dat is ook niet de bedoeling van Daniëls. Het boekje geeft een overzicht, met verwijzingen naar andere boekjes voor wie meer wil weten. Altijd handig.

Het overzicht wordt geïllustreerd met prachtige voorbeelden. Leuke weetjes. Wist jij dat het Nederlandse woord kade (en Nederlandser kan het toch bijna niet, zou je zeggen) van de Kelten afkomstig is? Het volk zelf is verdwenen, maar in onze taal is nog iets terug te vinden. Nou kun je wel zeggen 'dat is mij lood om oud ijzer', maar dan moet je wel beseffen dat ook lood en ijzer van oorsprong Keltische woorden zijn. Als je de taal zo bekijkt is het net archeologie!

Zo staat het boekje vol weetjes. Je leest hoe Nederlands langzaam van een groot aantal streektalen een standaardtaal werd, hoe er pas in de negentiende eeuw spellingregels werden vastgesteld (daarvoor schreef iedereen zoals hij of zij dacht dat het duidelijk was - wat een tijd!), wat de kenmerken van het Nederlands zijn enzovoort. Je leest dat taalveranderingen heel natuurlijk zijn en dat al die klachten over de achteruitgang van onze taal die je soms in de krant leest (vooral door al dat SMS'en en door de straattaal van jongeren) ook heel natuurlijk zijn: de taal verandert door ons gebruik en toch willen we bijna allemaal dat de taal niet verandert.

Een mooi voorbeeld uit dit boekje tot slot: Een Nederlands gezin is op vakantie in het buitenland. Een van de kinderen hoort een ander kind heel hard 'O shit!' roepen. 'Hoor je dat', zegt hij, 'er zijn hier meer Nederlanders.'

Wim Daniëls: Spraakmakend Nederlands
Uitgave: 'Ons Erfdeel vzw' , Rekkem 2005
Te bestellen via http://www.onserfdeel.be