Taal als levenswerk

door Henk Jongsma, hoofdauteur Nieuw Topniveau

Straks Nederlands gaan studeren? Misschien heb je je die vraag nooit gesteld. Nederlands studeren – is dat interessant dan? Wie op die laatste vraag een antwoord wil hebben, moet het boek Taal als levenswerk eens inzien. Het bevat meer dan 35 korte artikelen, die samen een prachtig overzicht bieden van wat je allemaal kunt bestuderen tijdens en na je studie Nederlands.

Een paar voorbeelden:

• Dick Wortel beantwoordt de vraag: Spreken wij Oer-Iers tegen onze huisdieren?
• Riemer Reinsma bespreekt Stomme Duitsers en rauw vlees etende Inuit: concurrerende land- en inwonernamen
• Marc de Coster levert de bijdrage: Ritmespraak of hiphop voor beginners
• Marijke Mooijaart bespreekt één woord: Niet stichtend, wel onmisbaar: belul als voorloper van benul.

Het voert te ver om alle bijdragen te noemen. Er zijn bijdragen over dialecten, over de herkomst van woorden, over taalgrenzen, over zinsbouw, over klanknabootsingen, over het maken van woordenboeken, over mondegreens, over het woord fuif, over puzzels, enzovoort, enzovoort.

Dit boek is verschenen als huldebundel voor Nicoline van der Sijs die op 1 april vijftig jaar werd. Zij heeft in de afgelopen jaren zoveel over taal geschreven (achterin is een lijst van haar publicaties opgenomen, meer dan 7 bladzijden!), dat anderen nu eens iets terug wilden doen: een huldebundel die een goed overzicht van ‘het vak’ zou bieden.

Welnu, daarin is de redactie zeker geslaagd: het boek biedt een enorme variatie. Ieder die dit boek gaat doorbladeren komt al snel iets interessants tegen. Je krijgt dus een goed beeld van wat ‘taalkunde’ inhoudt –  gelukkig veel meer dan spelling en spraakkunst. Veel bijdragen eindigen met een lijstje titels voor verdere studie – je kunt dus meteen beginnen!

Een boek dat in elke schoolbibliotheek hoort. Blader het eens door als je het tegenkomt. Misschien vind je er een aardig onderwerp in voor een presentatie, want taalstudie, dat maken veel bijdragen duidelijk, dat maakt ook het werk van Nicoline van der Sijs duidelijk, begint gewoon bij de taal die je elke dag zelf gebruikt of elke dag tegenkomt. Als je er maar op let.

Nog één voorbeeld, niet uit dit boek, maar uit een mailtje dat ik kortgeleden kreeg. Een mevrouw bij wie de dokter kanker vermoedt, mailt dat ze in het ziekenhuis moet worden opgenomen omdat de artsen ‘de kiestel’ willen verwijderen. Zoek het eens uit: waar komt dat woord vandaan en hoe noemen we dit verschijnsel? Ben je al bezig met taalstudie!

Jaap Engelsman, Joep Kruijsen, Ewoud Sanders en Rob Tempelaars (redactie): Taal als levenswerk. Aspecten van de Nederlandse taalkunde.
Sdu Uitgevers, Den Haag 2005
ISBN 90 12 10807 1