Kant Noch Wall
Een tweede topprestatie?

door Henk Jongsma, hoofdauteur Nieuw Topniveau

Het is altijd moeilijk een topprestatie te verbeteren of zelfs maar te evenaren. Dat geldt voor sporters, dat geldt voor schrijvers, dat geldt ook voor het Ampzing Genootschap. Dit Haarlemse genootschap, genoemd naar de zeventiende-eeuwse predikant en geleerde Samuel Ampzing, gaf vorig jaar het prachtige Vleesch noch Fish woordenboek uit, voor het grootste deel, maar wel heel speels, gericht op de bestrijding van het overbodige Engelse leenwoord. In juli verscheen een nieuw boek, even mooi uitgevoerd, even speels opgezet, Het Kant noch Wall boek.

De inhoud is heel gevarieerd. De strijd tegen het overbodige leenwoord wordt uiteraard voortgezet, maar de samenstellers laten nu ook de andere kant zien: het boek bevat een lijst (9 pagina’s lang) van Nederlandse woorden die in het Engels zijn overgenomen: De Omgekeerde Woordenlijst. Wij lenen niet alleen woorden uit andere talen, wij lenen ze dus ook uit!

Ik wist al dat de Engelsen veel begrippen uit de scheepvaart aan het Nederlands hadden ontleend: bay (baai), bowsprit (boegspriet), skipper (schipper) bijvoorbeeld, maar daarnaast bevat de lijst veel verrassingen. Wist jij dat hun cookie gewoon ons koekje is, dat hun drunkard onze dronkaard is, dat hun pickles onze pekel is? Toegegeven, veel van die ontleningen zijn uit vorige eeuwen, uit ouder Nederlands. Maar je kunt er wel uit concluderen dat het Nederlands en het Engels toen veel meer gelijkwaardig waren. Maar nog leuker: je komt voor veel verrassingen te staan.

Overbodige leenwoorden kun je bestrijden door ernstige theoretische teksten te produceren. Maar zo werkt het Ampzing Genootschap niet! Het gaat er ook om de kracht en de pracht van het Nederlands te laten zien. En daarin is men heel goed geslaagd. Een aantal Haarlemse schrijvers, waaronder de kortgeleden overleden Louis Ferron, heeft een verhaal of gedicht bijgedragen. Lees bijvoorbeeld hoe Nicolien Mizee om een verhaal te kunnen schrijven over iemand die een pak koopt onderzoek in een modezaak doet.

Bij het boek hoort een cd met vijf Kant noch Wall liederen (de teksten zijn afgedrukt in het boek). Maar wat het meest opvalt, wat ook het meest bijblijft misschien, zijn de puntdichten en de illustraties van Eric J. Coolen. Onderwerp zijn steeds bekende Haarlemmers en het leenwoord. Een voorbeeld: Judoka Dennis van der Geest wordt door Ampzing in de Haarlemmerhoutgreep genomen, onder het puntdicht

Tijdens de Olympische Spelen
Wint het Engels leenwoord met gemak
In een winning mood en met een fighting spirit
Heb je zo een gouden plak.

Een leuk en interessant boek dus. Of hiermee het Vleesch noch Fish woordenboek is overtroffen? Moeilijk te zeggen, maar de vorige prestatie is zeker geëvenaard! En dat is (weer) een hele prestatie. Dus: zorg dat je het in handen krijgt.

Het Ampzing Genootschap: Het Kant Noch Wall boek (incl. CD) 
ISBN 90-809873-1-X
Te bestellen via de webstek(!) van het genootschap, maar ook in de boekhandel verkrijgbaar.