Taaletiquette??

door Henk Jongsma, hoofdauteur Nieuw Topniveau

Een paar weken geleden moest ik een groep jonge mensen, zo tussen de 15 en de 18, toespreken. En terwijl ik daar stond, bedacht ik: 'Hoe spreek ik ze aan? Zeg ik: 'Jongens en meisjes'? Of zeg ik: 'Dames en heren'?' Terwijl ik dat bedacht, betrapte ik me ook nog op een volgordeprobleem: de ene keer de jongens voorop, de andere keer de dames? Hoe hoort het eigenlijk?

Ik had natuurlijk vooraf het Handboek Taaletiquette, tips voor taal en omgang van Pyter Wagenaar moeten lezen, maar dat had ik toen nog niet. Dus heb ik voor een pragmatische oplossing gekozen. Ik heb ze gevraagd: 'Hoe willen jullie worden aangesproken? Met 'dames en heren' of met 'jongens en meisjes'?' 'Zeg maar jongens en meisjes', riepen ze, 'dat zijn we gewend'.

Daar gaat het om bij taaletiquette: aan welke omgangsvormen zijn we gewend? En die vormen zijn per situatie verschillend, dat weet iedereen. Een sollicitatiebrief die niet aan de eisen voldoet, wordt al gauw terzijde gelegd. Wie in een sollicitatiegesprek de personeelschef met 'je' en 'jij' aanspreekt, maakt ook geen beste beurt.

Maar zijn er ook regels voor e-mailcorrespondentie? Wanneer moet je daar de briefvorm hanteren en wanneer kun je met een eenvoudig kattebelletje volstaan? Zijn er regels voor het gebruik van 'cc' en 'bcc'? Nog zo'n aardig onderwerp: hoe ga je om met hatemail of met klachtenbrieven? Hoe breng je zelf je klachten zo over dat er echt iets mee wordt gedaan?

Een praktisch boekje, vol voorbeelden, tips én regels. Over onderwerpen als: eufemismen, politiek correct taalgebruik, argumenteren en drogredenen, spreek- en schrijftaal, het inkleden van een verzoek ('U mag uw mond opendoen', zegt de tandarts), maar ook met overzichten over titulatuur (hoe spreek je mensen aan, wat zet je boven een brief), briefvormen enzovoort.

Nuttig als naslagwerkje dus, ook dankzij een uitgebreid register. Ik heb het op de plank naast de woordenboeken gezet. Kan ik het gebruiken vóór ik weer ineens voor een etiquetteprobleem kom te staan. Maar het is ook een aardig boekje om gewoon wat in te bladeren en te lezen, dankzij de praktijkvoorbeelden.

Pyter Wagenaar: Handboek Taaletiquette. Tips voor taal en omgang. Uitgeverij BZZTôH, 's-Gravenhage 2004. ISBN 90-453-