Waarom een buitenboordmotor eenzaam is

door Henk Jongsma, hoofdauteur Nieuw Topniveau

Een boek over taal dat en leuk en humoristisch en interessant is, kom je niet elke dag tegen. Maar Waarom een buitenboordmotor eenzaam is voldoet aan deze drie kwalificaties. Maar daarmee doe ik de schrijfster, Joke van Leeuwen, ook bekend van boeken voor kinderen en voor volwassenen, nog te kort. Het boek is origineel, geschikt voor alle leeftijden, prachtig door de schrijfster geïllustreerd, overzichtelijk en mooi uitgegeven. Kortom: het is een geweldig boek.

Het boek gaat over taal, maar terwijl Joke van Leeuwen over die taal vertelt, spéélt ze ook met die taal. De volledige titel maakt dat al duidelijk: Waarom een buitenboordmotor eenzaam is en waarom je Jansen heet als je Jansen heet en waarom eieren vroeger geen eieren waren en waarom we geen zeventigduizend letters hebben en nog veel meer over de taal die je nu leest. En dan staat er meteen een grapje bij: twee tekeningetjes, de een met als bijschrift: Een boon in een zakje, het andere met Een zoon in een bakje. Die tekeningetjes moet je er zelf maar even bij denken.

Joke van Leeuwen vertelt (heel kort) hoe de taal is ontstaan, hoe ons schrift is ontstaan, hoe het Nederlands is ontstaan en hoe de taal is veranderd. Steeds doet ze dat met prachtige voorbeelden. Door te vertellen welke klanken buiksprekers niet mogen gebruiken, maakt ze het verschil tussen klanken duidelijk. Onder de titel Waarom hagelslag vroeger niet lekker was vertelt ze hoe woorden een andere betekenis kregen. Met de zin Ik vierf me blauw, ik donk dat dat mooi sting laat ze zien hoe onlogisch onze taal is.

Ze geeft zelfs handige ezelsbruggetjes, bijvoorbeeld voor de tussen-n bij plantennamen (is het nou paardebloem of paardenbloem?):
Het eerste heeft poten, het tweede heeft stelen?
Dan moet er geen ennetje tussen de delen.
Zo’n regel vergeet je toch nooit meer?

Een geweldig boek dus, waarin je blijft bladeren en lezen. Elke keer vallen weer grapjes op of nieuwe interessante zaken. Wat denk je van twee heel verschillende tekeningen, allebei met het onderschrift kerstomaatje? Ga maar eens spelen met de klemtoon, dan kun je misschien bedenken hoe die tekeningen eruit zien. In het laatste hoofdstuk vind je veel van dit soort taalspelletjes, leuk om in de klas mee bezig te zijn. Bijvoorbeeld: wie bedenkt een woord met tweelingletters? Of: wie kan een zin bedenken met zeven hele werkwoorden?

Een boek dat in elke mediatheek hoort? Ja, maar ook een boek dat elke docent Nederlands regelmatig zou moeten inzien – het levert gegarandeerd elke keer nieuwe lesideeën op.

Joke van leeuwen: Waarom een buitenboordmotor eenzaam is.
Uitgave: Stichting Ons Erfdeel ISBN 90-75862-70-9
Bestellen kan ook via www.onserfdeel.nl